گسترش ناتو به قفقاز تنش باکو- ایروان ، سیاست ترکیه در قفقاز و گزینه‌های ایران

یک واقعیت و روند ملموس در قفقاز جنوبی، افزایش منزلت و آورده‌های ژئوپلیتیکی این منطقه به نفع غرب، ترکیه و اسرائیل و به ضرر ایران و روسیه است. در واقع، مسئله گسترش ناتو به قفقاز در چارچوب دکترین‌های تحدید نفوذ چین، روسیه و ایرانِ غرب، اهداف ژئواکونومیکی غرب، روند فرسایش ثبات هژمونیک و تضعیف تدریجی هژمونی منطقه‌ای روسیه و روند درون گذاری بیشتر کشورهای قفقاز جنوبی در حوزه یورو-آتلانتیک قابل درک است.

از دیگر سو، در متن تنش باکو- ایروان، شاهد تضعیف عامل ارمنی در مقابل تقویت عامل آذری/ترکی در این منطقه هستیم. روندی که به نظر می‌رسد در پرتو تحولات بحران اوکراین تشدید شده باشد. افزایش نفوذ ژئوپلیتیکی ترکیه در منطقه قفقاز جنوبی نیز واقعیتی ملموس در ژئوپلیتیک قفقاز جنوبی است. ترکیه در حال گسترش نفوذ خود با استفاده از ابزارهای سیاسی، اقتصادی، انرژی، لجستیکی، نظامی و فرهنگی است؛ به گونه‌ای که ایجاد تدریجی منطقه ژئوپلیتیکی آناتولی-قفقاز در ذهن مجسم می‌شود. این روندها و واقعیت‌ها، نظمی جدید را در منطقه برساخته است که در معنای روسیه کمتر، ایران کمتر و عامل ارمنی کمتر و در عین حال عامل ترکی/آذری بیشتر و غرب/ناتوی بیشتر، ایران را در معرض تهدیدهای بالقوه جدیدی قرار داده است. سرعت یابی روند فرسایش ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی و تنگ‌تر و محدودتر شدن فضای ژئوپلیتیکی ایران در منطقه قفقاز جنوبی یکی از مهمترین تهدیدهای بالقوه و بالفعل جدید است.